ЖОЖго ЖРТсыз тапшырса болобу?

ЖОЖго ЖРТсыз тапшырууга Кыргызстанда бир нече учурда гана болот, алардын баары ЖОЖдорго кабыл алуу тартибинде (2026-жылдын 28-апрелиндеги редакция) саналып көрсөтүлгөн. Калган бардык учурларда учурдагы жылдын ЖРТсы керек: негизги тест, мамлекеттик тил боюнча тест жана адистик талап кылса, предметтик тест. Тестти кимдер милдеттүү тапшырары ЖРТны кимдер тапшырышы керек деген макалада талданган.

Жалпы эреже

• Кабыл алуу тартиби менчигинин түрүнө карабастан бардык ЖОЖдорго тиешелүү. Жеке ЖОЖ да мамлекеттик ЖОЖ сыяктуу эле эрежелер менен кабыл алат.
• Окуунун бардык формаларына, грантка да, контрактка да тандоо жана кабыл алуу учурдагы жылдын ЖРТ жыйынтыгы менен «Абитуриент Online» системасы аркылуу жүрөт (онлайн кабыл алуу).
• 2026-жылкы каттоо жарыясында ББОУБ эскерткен: контракттык орундарга да ЖРТ боюнча конкурс аркылуу гана өтүшөт, ал эми предметтик тесттердин тизмесинде жок адистиктерге негизги тест боюнча.
• ЖОЖ өзүнүн кирүү сынактарын үч топ үчүн гана өткөрөт: ЖРТ талап кылынбаган адистиктерге тапшыргандар; чет өлкөлүк жарандар; тиешелүү профилдеги колледж жана кесиптик лицей бүтүрүүчүлөрү. Сынактардын ичинде мамлекеттик тил да болот, бирок ал конкурска таасир этпейт.

Кимдер ЖРТсыз тапшырат

Чыгармачылык жана спорттук адистиктер

2026-жылкы адистиктердин тизмесинде №3 тизме бар: ЖРТнын жыйынтыгы милдеттүү болбогон 33 багыт. Алардын арасында дене тарбия жана спорт, адаптивдүү дене тарбия, актердук өнөр, режиссура, вокалдык искусство, инструменталдык аткаруучулук, хореографиялык өнөр, дизайн, живопись, графика, скульптура, көркөм сүрөт искусствосу, көркөмдүк билим берүү, адабият чыгармачылыгы бар. Бул багыттарга гранттар ЖОЖдун өзү өткөргөн атайын сынактардын жыйынтыгы менен бөлүштүрүлөт. Жайында сынактар 1-июлдан 25-августка чейин өтөт.

Архитектура бул тизмеде жок: ага ЖРТ да, чыгармачылык сынак да керек. Кайсы ЖОЖдордо жана кантип сынак өтөт: чыгармачылык жана спорттук адистиктер.

Колледждин же кесиптик лицейдин диплому менен

Эгер сенде колледждин диплому (орто кесиптик билим) же орто жалпы билим жөнүндө аттестат менен кошо кесиптик лицейдин диплому болсо, ЖОЖ сени биринчи курска ЖРТсыз кабыл ала алат, бирок:

• дипломуңдун профилине туура келген багытка гана (профилдин дал келүүсүн ЖОЖ өзү аныктайт);
• контрактка гана;
• медициналык жана фармацевтикалык адистиктерге эмес.

Ошол эле профилдеги колледж бүтүрүүчүсү ылдамдатылган программага да тапшыра алат. Грант же башка багыт керек болсо, ЖРТ тапшыр: колледж бүтүрүүчүлөрү ага мектеп бүтүрүүчүлөрү менен бирдей катышат.

Чет өлкөлүктөр

Чет өлкөлүк жарандар ЖОЖдун кирүү сынактары аркылуу тапшыра алышат. Алар үчүн мамлекеттик тил боюнча сынак өткөрүлбөйт, ал эми жайкы кабыл алууда чет өлкөлүктөрдүн сынактары 1-августтан 1-декабрга чейин жүрөт. Казакстандын, Россиянын, Беларустун жана Тажикстандын жарандары грантты ЖРТ аркылуу гана ала алышат. Кененирээк: чет өлкөлүктөр жана ЖРТ.

Экинчи жогорку билим

ЖОЖдун диплому менен ылдамдатылган программага тапшырса болот: ЖОЖ сен мурда окуган сабактарды кайра эсептеп (перезачет), анын жыйынтыгы боюнча окуу мөөнөтүн аныктайт. Мамлекеттик ЖОЖдо акысыз жогорку билим аны биринчи жолу алганда гана берилет, ошондуктан экинчи жогорку билим үчүн грантка ишенбе. Жогорку билими барлар ЖРТны сырттан, күндүзгү-сырттан жана аралыктан окутууга тыюу салынган багыттар боюнча күндүзгү окуунун толук курсуна контрактка тапшыруу үчүн гана тапшыра алышат.

ЖРТ баары бир керек болгон учурлар

• Олимпиадачылар. Олимпиадалардын байге ээлери сынактан тышкары кабыл алынат, бирок ЖРТ тапшырып, босогону алса гана: олимпиадачылардын жеңилдиктери.
• Аскердик институт жана ИИМ Академиясы. ЖРТ, медициналык күбөлөндүрүү жана кошумча сынактар керек, кабыл алууда ЖРТнын жыйынтыгы артыкчылыктуу.
• Мөөнөттүү аскердик кызматты өтөгөндөр. ЖРТ керек, бирок кызматка чейин тапшырылган жыйынтык 3 жыл жарактуу.
• Медицина жана фармация. Медколледжден кийин да бул жакка ЖРТсыз өтүүгө болбойт: негизги тест жана химия менен биология боюнча предметтик тесттер керек.

ЖОЖдун ордуна колледж

• 9-класстан кийин колледжге ЖРТ керек эмес: кененирээк.
• 11-класстан кийин 2026-жылдан тартып колледжге ЖРТ менен тапшырышат. Өзгөчө учур: №6 тизмедеги 27 адистик, мисалы, дизайн, живопись, актерлук өнөр, хореографиялык искусство, дене тарбия, калыбына келтирүү (реставрация), флористика, стилистика жана сулуулук искусствосу, чач тарач искусствосу. Аларга ЖРТсыз, аттестаттын орточо баасы жана (же) колледждин кирүү сынактары боюнча тандашат. Кененирээк: 11-класстан кийин колледж.

Бул грант үчүн эмнени билдирет

• ЖОЖдо ЖРТсыз грант №3 тизмедеги чыгармачылык жана спорттук багыттарга гана, ЖОЖдун сынактары боюнча болот. Колледжде дагы 9-класстан кийин жана №6 тизмедеги адистиктерге.
• Калган бардык учурларда грант учурдагы жылдын ЖРТсы менен, упай босогодон төмөн болбосо гана берилет (босого упайлар).
• Профили боюнча колледж бүтүрүүчүлөрү, ЖОЖдун сынактары аркылуу тапшырган чет өлкөлүктөр жана жогорку билими барлар ЖРТсыз контрактка гана өтүшөт.
• Кышкы кабыл алуу контрактка гана жүрөт: кышкы ЖРТ.

Көп берилген суроолор

2026-жылы университетке ЖРТсыз тапшырса болобу?

№3 тизмедеги чыгармачылык жана спорттук багыттарга, чет өлкөлүк болсоң, ошол эле профилдеги колледждин диплому болсо (контрактка) же экинчи жогорку билимди ылдамдатылган программа менен алсаң гана болот. Калгандар ЖРТ менен тапшырышат.

Бишкекте жана Ошто ЖРТсыз кайсы окуу жайлар кабыл алат?

Эрежелер өлкөнүн бардык ЖОЖдору үчүн, жеке ЖОЖдор үчүн да бирдей: ЖРТсыз айрым окуу жайларга эмес, белгилүү багыттарга жана абитуриенттердин белгилүү категорияларына кабыл алышат. ЖРТ милдеттүү болбогон маданият, искусство жана спорт ЖОЖдору чыгармачылык адистиктер тууралуу макалада саналган.

Контрактка ЖРТсыз тапшырса болобу?

Эреже катары болбойт: контракттык орундарга ЖРТ боюнча конкурс менен кабыл алышат. ЖРТсыз контрактка чет өлкөлүктөр, өз профили боюнча колледж бүтүрүүчүлөрү (медицина жана фармациядан башка) жана чыгармачылык, спорттук багыттардын абитуриенттери өтө алышат.

Колледжден кийин ЖОЖго ЖРТсыз тапшырса болобу?

Ооба, дипломуңдун профили боюнча биринчи курска жана контрактка гана, медициналык жана фармацевтикалык адистиктерден башка. Профилдин дал келүүсүн ЖОЖ аныктайт, ал эми грант үчүн ЖРТ тапшыруу керек.

ЖРТсыз грант беришеби?

ЖОЖдо чыгармачылык жана спорттук багыттарга гана, аларда гранттар ЖОЖдун сынактары боюнча бөлүштүрүлөт. Колледжде ЖРТсыз грант 9-класстан кийин жана №6 тизмедеги маданият, искусство жана спорт адистиктерине болушу мүмкүн.