Сүйлөмдөрдү толуктоо тапшырмаларын кантип чечүү керек?

Формат

ЖРТда сүйлөмдөрдү толуктоо окшоштуктардан кийин тыныгуусуз, ошол эле 30 мүнөттүк бөлүмдүн ичинде келет. Расмий сынамык тестте мындай тапшырма 10.

• Бош орундары бар бир же эки сүйлөмдөн турган айтым. ББОУБдун брошюрасы боюнча бош орундар бирден төрткө чейин.
• Төрт жооп варианты: (А), (Б), (В), (Г). Ар бир вариант бош орундарга ирети менен коюлуучу сөздөрдүн топтому.
• Бир сөздү бир варианттан, экинчисин башка варианттан алууга болбойт: туура топтом толугу менен бир сапта турат.

ББОУБ бул бөлүк сөз байлыгын жана айтымдын бөлүктөрүнүн ортосундагы логикалык байланышты көрө билүүнү текшерерин жазат.

Белги берүүчү сөздөр

ББОУБдун брошюрасы сүйлөмдүн бөлүктөрүн байланыштырган сөздөрдү чечүүчү сөздөр деп атайт. Бош орунга кандай маани керек экенин так ошолор айтып берет.

Талдоо: карама-каршылык

Маселе ______ көрүнгөнү менен, Айбек аны ______ чыгарып койду.

• (А) жеңил / заматта
• (Б) татаал / эки мүнөттө
• (В) татаал / араң
• (Г) оңой / катасыз

«көрүнгөнү менен» деген карама-каршылыкты талап кылат: бир нерсе көрүнгөн, башкасы чыккан. (А) жана (Г) варианттарында карама-каршылык жок: жеңил маселе жеңил чыгарылган. (В) да андай эмес: татаал маселе араң чыгарылган. Карама-каршылык (Б) вариантында гана бар. Жообу (Б).

Талдоо: себеп жана натыйжа

Нөшөрдөн кийин жол ______, ошондуктан автобус ______.

• (А) тазаланды / кечикти
• (Б) бузулду / кармалып калды
• (В) оңдолду / кечикти
• (Г) бузулду / эрте келди

«Ошондуктан» биринчи бөлүгү экинчисин түшүндүрөрүн билдирет. Бузулган жол кармалып калууну түшүндүрөт, ал эми тазаланган же оңдолгон жол кечигүүнү түшүндүрбөйт. Жообу (Б).

Ар бир тапшырма үчүн алгоритм

1. Айтымды толугу менен окуп, белги берүүчү сөздү тап.
2. Варианттарды окуй электе бош орунда эмне болушу керектигин өз сөзүң менен элестет.
3. Биринчи бош орунду текшерип, ага туура келбеген варианттарды дароо четтет.
4. Калган варианттарды толугу менен коюп, бүт сүйлөмдү кайра оку.
5. Грамматиканы текшер: сөз сан, жөндөмө жана мүчөлөр боюнча туура келиши керек.

Көп кеткен каталар

• Биринчи сөзү эң сонун туура келген, бирок экинчиси маанини бузган вариантты тандоо.
• Тануучу сөздү байкабоо: «эмес», «эч ким», «жок» логиканы тескери бурат.
• Туура келген биринчи вариантта токтоп калуу. ББОУБ бардык варианттарды окууну кеңеш берет: алардын мааниси жакын, айырма көбүнчө бир сөздө.
• Тааныш эмес сөздөн чочуп калуу. Тааныш, бирок туура келбеген сөздөрү бар варианттарды четтет: калганы көбүнчө жооп болот.

Сөз байлыгың канчалык бай болсо, бул тапшырмалар ошончолук тез чечилет.

Көп берилген суроолор

ЖРТда сүйлөмдөрдү толуктоого канча тапшырма бар?

ББОУБдун расмий сынамык тестинде алар 10 (№ 21-30). Алар окшоштуктардан кийин дароо, ошол эле 30 мүнөттүк бөлүмдө келет.

Сүйлөмдөрдү толуктоо тапшырмаларын кантип чечүү керек?

Сигнал сөздү тап («бирок», «ошондуктан», «мисалы»), бош орунда эмне турушу керектигин элестет, биринчи бош орун боюнча варианттарды четтет жана калган ар бир вариант менен сүйлөмдү толугу менен кайра оку.

Ар кайсы варианттардан сөз алса болобу?

Болбойт: туура сөз топтому толугу менен бир жооп вариантында турат.

Варианттарда тааныш эмес сөз болсо эмне кылуу керек?

Тааныш, бирок туура келбеген сөздөрү бар варианттарды четтет: калганы көбүнчө жооп болот.