ЖРТдагы кыргыз тилинин грамматикасы: кайсы темаларды кайталоо керек?

ЖРТдагы кыргыз тилинин грамматикасы «Кыргыз тилинин практикалык грамматикасы» бөлүмүндө текшерилет. Бул бөлүм негизги тестти кыргыз тилинде тапшыргандарга түшөт: 35 мүнөткө 30 тапшырма, ар биринде төрт вариант. Төмөндө ББОУБдун расмий материалдарында, тактап айтканда сынамык тесттин нускамасында жана кыргызча брошюрадагы мисалдарда көрүнгөн темалар. Макаладагы мисалдар өзүбүздүкү.

ББОУБдун нускамасы эмнени атайт

Сынамык тесттин нускамасы боюнча тапшырмалар мындай: тамгаларды коюу, тыныш белгилерин коюу, стилди аныктоо, сүйлөмдүн курамын аныктоо, маанилеш сөздөрдү табуу, сөздөрдү лексикалык же грамматикалык маанисине ылайык колдонуу. Тапшырмада асты сызылган сөздөр болсо, жоопту тандоодо ошолорго басым жасоо керек.

Орфография: уңгу менен мүчөнүн чеги

Брошюранын мисалдарында негиз менен мүчөнүн чегинде кайсы үнсүз жазылары текшерилет. Үндөштүк мыйзамын жана үнсүздөрдүн алмашуусун кайтала:

• китеп + ы → китеби, кулак + ы → кулагы: эки үндүүнүн ортосундагы каткалаң үнсүз жумшарат;
• Бишкек + га → Бишкекке, Ош + га → Ошко: мүчө негиздин акыркы тыбышына жана үндүүсүнө ыңгайлашат;
• тоо + лар → тоолор: үндүүлөрдүн эрин боюнча үндөшүүсү.

Брошюрада өзүнчө бир нече үнсүз менен бүткөн кирме сөздөргө мүчө жалгоо боюнча тапшырма бар. Мындай жазылыштын эрежесин орфографиялык сөздүктөн текшер.

Пунктуация

• Ээ менен баяндооч зат атооч менен берилгенде алардын ортосундагы сызыкча: «Китеп билим булагы» деген сүйлөмдө сызыкча «Китеп» деген сөздөн кийин коюлат.
• Кыстарма сөздөрдө (албетте, балким, демек), кайрылууда жана бир өңчөй мүчөлөрдө үтүр.
• Татаал сүйлөмдүн бөлүктөрүнүн ортосундагы белгилер.

Лексика

• Түз жана өтмө маани. «Адамдын башы»: «баш» сөзүнүн түз мааниси. «Иштин башы»: өтмө маани, «башталышы».
• Маанилеш жана карама-каршы маанидеги сөздөр. тез : ылдам; март : сараң.
• Сүйлөмдө маанисине жараша сөз тандоо.

Грамматика жана синтаксис

• Жандоочтордун маанилери. «Биз жеңиш үчүн машыгабыз»: «үчүн» максатты билдирет. «Кечиккени үчүн эскертүү алды»: «үчүн» себепти билдирет.
• Татаал сүйлөмдөгү маанилик байланыштар. «Жамгыр жааса, жолго чыкпайбыз»: шарт. «Жамгыр жаагандыктан, жолго чыккан жокпуз»: себеп. «Жамгыр жааганы менен, жолго чыктык»: карама-каршылык.
• Сүйлөм мүчөлөрү жана сүйлөмдүн курамы.

Стиль

Илимий, расмий-иш кагаздар, публицистикалык, көркөм жана оозеки-кептик стилдерди лексикасы жана сүйлөм түзүлүшү боюнча ажырата бил.

Кантип даярдануу керек

1. Кыргыз тилинин орфографиялык сөздүгүн жаныңда кармап, ар бир шектүү сөздү текшер.
2. Мектептеги бөлүмдөрдү кайтала: фонетика, морфология, синтаксис, пунктуация.
3. ББОУБдун расмий сынамык тестинен «Кыргыз тилинин практикалык грамматикасын» таймер менен чеч.
4. Кыргызча сапаттуу тексттерди оку: нормалар жандуу кепте жакшыраак эсте калат.

Кыргыз тили жана адабияты боюнча предметтик тест керек болсо, анын форматы өзүнчө: кененирээк.

Көп берилген суроолор

ЖРТга кыргыз грамматикасынан кайсы темалар керек?

Уңгу менен мүчөнүн чегиндеги жазылыш, пунктуация, түз жана өтмө маани, маанилеш сөздөр, жандоочтор, татаал сүйлөмдөгү байланыш жана стиль.

ЖРТдагы кыргыз грамматикасында кандай тапшырмалар болот?

Сынамык тесттин нускамасы боюнча: тамга коюу, тыныш белгилерин коюу, стилди жана сүйлөмдүн курамын аныктоо, маанилеш сөздөрдү табуу, сөздөрдү лексикалык же грамматикалык маанисине жараша колдонуу.

ЖРТда кыргыз грамматикасы боюнча канча тапшырма бар?

35 мүнөткө 30 тапшырма, ар биринде төрт жооп варианты.

Бул кыргыз тили жана адабияты боюнча предметтик тест менен бир эле нерсеби?

Жок, предметтик тесттин форматы өзүнчө: кененирээк.