ЖРТ үчүн сөз байлыгын кантип көбөйтүү керек?

ЖРТда сөз байлыгы кайда керек

ЖРТ үчүн сөз байлыгы бир нече тапшырмада керек: ББОУБдун брошюрасы боюнча тесттин сөздүк-логикалык бөлүгү сөздөрдү сөздүктөгү маанисине ылайык түшүнүү жөндөмүн баалайт.

• Окшоштуктарда жуптагы сөздөрдүн биринин маанисин билбесең, байланышты таба албайсың. ББОУБ бул бөлүк лексиканын байлыгын текшерет деп жазат.
• Сүйлөмдөрдү толуктоодо сөз байлыгынын деңгээли түз текшерилет.
• Окууда сөздүн контексттеги маанисине суроолор бар.

Сөз байлыгы тез өспөйт, ошондуктан тесттен бир нече ай мурун баштаган жакшы.

Иштеген алты ыкма

1. Күн сайын 20-30 мүнөт оку. ЖРТдагыдай эле тармактардан тексттерди ал: илим, тарых, коом, жакшы көркөм адабият. Жаңы сөздөр тизмеге караганда контекстте жакшыраак эсте калат.
2. Адегенде божомолдоп, анан текшер. Тааныш эмес сөз кезиксе, маанисин контексттен түшүнүүгө аракет кыл, андан кийин түшүндүрмө сөздүктөн текшер. Бул ББОУБдун колдонмосундагы түз кеңеш.
3. Сөздүн бөлүктөрүн үйрөн. ББОУБдун колдонмосу уңгуларды жана мүчөлөрдү билүү айрым сөздөрдү жаттагандан пайдалуураак болорун белгилейт. Кыргыз тилинде: -чы (кесип): балыкчы, темирчи; -кана (жай): ашкана, китепкана; -дуу (ээ болуу): күчтүү, билимдүү; -сыз (жоктук): күчсүз, билимсиз. Эл аралык уңгулар: био (жашоо): биология; гео (жер): география; поли (көп): полиглот.
4. Сөздөрдү уя менен үйрөн. Жаңы сөз менен кошо анын синонимин, антонимин жана мисал сүйлөмүн жаз: «сарамжал: үнөмчүл, ысырапкор, сарамжал үй ээси». Ошентип окшоштуктарга да даярданасың.
5. Карточкалар менен кайтала. Күнүнө 10 жаңы сөз. 1 күндөн, 3 күндөн, бир жумадан кийин кайталоо. Катары менен үч жолу эстеген сөздү четке коюуга болот.
6. Сөздөрдү өзүң колдон. Жаңы сөз менен сүйлөм түзүп, үн чыгарып айт, дил баянда же сүйлөшүүдө колдон. ББОУБдун колдонмосу сөз оюндарын да кеңеш берет: кроссворддор, «сөз түз».

Өзүнчө: байламта сөздөр жана абстракттуу лексика

Сүйлөмдөрдү толуктоо үчүн байламталар өзгөчө маанилүү: «ошентсе да», «демек», «карабастан», «ошол эле учурда». Окуу үчүн илимий жана публицистикалык тексттердин лексикасы керек: «гипотеза», «далил», «тенденция», «карама-каршылык», «мыйзам ченемдүүлүк». Аларды өзүнчө тизмеге чогулт.

Бир жумалык пландын мисалы

Бул планды жалпы даярдык планына киргиз.

Көп берилген суроолор

ЖРТда сөз байлыгы эмне үчүн керек?

Ал окшоштуктарда, сүйлөмдөрдү толуктоодо жана окууда керек, анткени окууда сөздүн контексттеги мааниси боюнча суроолор бар.

ЖРТга чейин сөз байлыгын кантип тез көбөйтсө болот?

Сөз байлыгы тез өспөйт, ошондуктан тесттен бир нече ай мурун башта: күн сайын 20-30 мүнөт оку, уңгуларды жана мүчөлөрдү үйрөн, сөздөрдү карточка менен кайтала.

Күнүнө канча жаңы сөз жаттоо керек?

Күнүнө 10дой жаңы сөз, аларды 1 күндөн, 3 күндөн жана бир жумадан кийин кайталоо менен.